--- title: "Mijn manier van werken" author: "Jakub Ćwirlej" id: approach language: nl url: "https://jakubcwirlej.com/nl/articles/approach.md" page: "https://jakubcwirlej.com/nl/" translations: pl: "https://jakubcwirlej.com/pl/articles/approach.md" en: "https://jakubcwirlej.com/articles/approach.md" fr: "https://jakubcwirlej.com/fr/articles/approach.md" updated: 2026-10-14 words: 849 summary: "Voor de auteur is journalistiek in de eerste plaats een manier om de wereld te leren kennen en voortdurend bij te leren, en ook een vorm van dienstbaarheid: ongeacht zijn stemming of het risico is het zijn taak het verhaal af te leveren, omdat mensen het recht hebben om te weten. Hij betoogt dat televisie nooit objectief is, omdat subjectiviteit al begint bij de keuze van de shots en doorloopt in de montage, en dat de echte ethische plicht is de tijd van de kijker niet te verspillen. Hij legt uit hoe zorgvuldig hij zich op locatie voorbereidt en waarom hij nooit naar prijzen heeft gestreefd." summary_type: editorial --- # Mijn manier van werken Jakub Ćwirlej · taal van de tekst: NL · 849 woorden ## Samenvatting (redactioneel) Voor de auteur is journalistiek in de eerste plaats een manier om de wereld te leren kennen en voortdurend bij te leren, en ook een vorm van dienstbaarheid: ongeacht zijn stemming of het risico is het zijn taak het verhaal af te leveren, omdat mensen het recht hebben om te weten. Hij betoogt dat televisie nooit objectief is, omdat subjectiviteit al begint bij de keuze van de shots en doorloopt in de montage, en dat de echte ethische plicht is de tijd van de kijker niet te verspillen. Hij legt uit hoe zorgvuldig hij zich op locatie voorbereidt en waarom hij nooit naar prijzen heeft gestreefd. ## Kernpunten (redactioneel) - Hij volgt afwisselend de BBC en Radio France en waardeert hun ethische principes, maar vindt veel claims van absolute objectiviteit cynisch. - Hij stelt voor dat redacties openlijk verklaren welk wereldbeeld zij als dominant beschouwen. - De voorbereiding van een verhaal omvat een bezoek vooraf aan de locatie om de ruimte en het licht te controleren. - Hij stuurde zijn reportages niet naar festivals: hij voelde zich niet gerechtigd de ‘auteur’ van andermans verhalen te zijn en koos ervoor een betrouwbare teamspeler te zijn. ## Volledige tekst (de woorden van de auteur) Journalistiek, en vooral televisiewerk, is voor mij in de eerste plaats een manier om de wereld te leren kennen, een toegangspas tot plekken en mensen die ik anders nooit zou hebben bereikt. Nieuwsgierigheid trok me naar de journalistiek, en die houdt me er nog altijd. Ook na 20 jaar leer ik nog steeds bij. Dat leren is trouwens geen keuze, maar een voorwaarde van dit werk. Een journalist staat telkens weer voor een onderwerp waar hij gisteren nog weinig van wist, en in de meeste gevallen kom je zonder grondig onderzoek nergens. Wetten veranderen, omstandigheden veranderen, de mensen om wie het gaat veranderen. Daarom maak je in dit vak nooit twee keer hetzelfde onderwerp – ook niet als de problemen bedrieglijk op elkaar lijken. Twee gezinnen die door dezelfde tragedie zijn getroffen, zijn nog altijd twee verschillende verhalen, en wat drie jaar geleden waar was, is vandaag vaak niet meer dan een vertrekpunt. Voor veel van mijn vrienden uit het vak is journalistiek een vorm van dienstbaarheid. Ook mij ligt die houding na aan het hart – en dat terwijl ze de geformaliseerde structuren van het leger of de politie mist, en ik zelf het grootste deel van mijn loopbaan hooguit op stukloon kon rekenen. Van privileges, een beschermende paraplu van de staat of institutionele zekerheid was niet eens sprake. Toch had ik altijd het gevoel dat wij een vergelijkbare plicht te dragen hadden. Of ik me die dag nu goed of minder goed voel, of het onderwerp me persoonlijk tegenstaat of zelfs fysiek gevaar oplevert – mijn taak is simpelweg dat onderwerp ‘af te leveren’. Mensen hebben het recht om te weten, en het is mijn rol hun die kennis te bezorgen. Precies daarom erger ik me zo aan de hedendaagse pretentie van absolute objectiviteit. Niet dat ik de klassieke normen niet respecteer – ik luister elke dag afwisselend naar de BBC en Radio France, en ik heb diepe waardering voor hun ethische principes. Maar laten we eerlijk zijn: bij werkelijk elke zender begint en eindigt de grens tussen objectiviteit en subjectiviteit precies daar waar de redactionele lijn (editorial line) haar trekt. In veel andere gevallen is die pretentie ronduit cynisch: men heeft de mond vol van het journalistieke ethos, alleen maar om de eigen opvattingen binnen te smokkelen. Het zou veel eerlijker zijn als elke redactie officieel verklaarde welk wereldbeeld ze als dominant beschouwt. De waarheid is – en tot dat diepere inzicht kwam ik na jaren werken op de set – dat televisie per definitie nooit objectief is. Subjectiviteit begint al bij de technologie en de kadrering. Alleen al of de cameraman uit de hand filmt (wat een shot een nerveuze dynamiek geeft) of de camera op een statief zet, is een bewuste keuze die meteen het verhaal en de emotionele beleving beïnvloedt. En dan komen daar nog de montage, de selectie van informatie en het geluid bij. Het televisiebeeld is altijd iemands interpretatie van de werkelijkheid. Voor mij komt echte journalistieke ethiek neer op een ongeschreven afspraak met de kijker: mijn belangrijkste plicht is zijn tijd niet te verspillen. Daarvoor moet je verhalen vertellen op een manier die boeit en intrigeert, ook al trekken al decennialang dezelfde universele motieven van menselijk drama en menselijke vreugde over het scherm. In de meedogenloze omgeving van de ombudsjournalistiek, onder enorme tijdsdruk, leerde ik een evenwicht te vinden tussen een eigen visie en keihard pragmatisme. Het gaat daarbij niet alleen om de camera vasthouden of lastige vragen stellen. Het gaat erom een stem te geven aan wie er geen heeft, en de beeldtaal zo in te zetten dat ze een band smeedt, de juiste snaar raakt en weerklank vindt bij de kijker. Dat vraagt dan weer om ambachtelijke bescheidenheid en een rigoureuze voorbereiding. Een onderwerp voorbereiden betekent voor mij niet alleen een voorgesprek met de hoofdpersonen. Het betekent ook ruim op tijd ter plaatse zijn om de ruimte in kaart te brengen, in te schatten hoe het licht tijdens de opnames zal vallen en van welke kant de zon zal komen. Dankzij dat puur analytische, haast ingenieursmatige deel van het werk kan ik de opnames met een koel hoofd plannen, zodat ik me later, op het beslissende moment, alleen nog op de mens en zijn verhaal hoef te concentreren. Ik ben nooit op vakprijzen uit geweest en heb mijn reportages nooit naar festivals gestuurd. Daar waren twee redenen voor. Ten eerste: wanneer ik vertelde over andermans leven, vaak over iemands persoonlijke tragedies, kon ik me nooit de ‘auteur’ van die verhalen voelen – ik vond simpelweg niet dat ik daar het morele recht toe had. Ten tweede heb ik jarenlang bewust de reputatie opgebouwd van iemand die geen grillige kunstenaar en individualist is, maar een betrouwbare teamspeler. Artistieke pretenties heb ik bewust opgegeven, zodat het werk vlot kon verlopen. Ik maakte reportages voor de eindredacteuren – efficiënt, op tijd, zonder overbodige discussies. Ik zorgde ervoor dat de raderen van die machine zonder haperen bleven draaien. Ik ben er diep van overtuigd dat je, om belangrijke verhalen te vertellen en echt invloed uit te oefenen op de werkelijkheid, geen monument hoeft op te richten voor wie ze maakt. --- Jakub Ćwirlej — Journalist die met AI bouwt · op de site: https://jakubcwirlej.com/nl/ Volledige context: https://jakubcwirlej.com/context/nl.md · https://jakubcwirlej.com/llms.txt